Steun ons en help Nederland vooruit

maandag 5 december 2016

Interview: Tyas Bijlholt in Libanon

Tyas Bijlholt

Zichtbaar aangedaan door wat hij heeft gezien en gehoord in de vluchtelingenkampen in Libanon stapt hij mijn huis binnen. Tyas is pas sinds 29 november terug en nog vol van alle indrukken. Een week eerder spraken we elkaar ook, toen hij zijn werkbezoek voorbereidde. Hij hoopte dat deze excursie hem en de andere D66-ers voldoende input zou geven voor verse en op de realiteit gebaseerde beleidsuitgangspunten voor de opvang van vluchtelingen.

Ik vroeg hem toen “Wat maakt dat jij je zo inzet voor de vluchtelingen? Wat is de bron van jouw betrokkenheid?” Tyas vertelt dat hij van huis uit heeft meegekregen dat het niet uitmaakt waar iemand vandaan komt, maar dat ieder mens de kans verdient om een bestaan op te bouwen en geaccepteerd te worden. Zo nodigden zijn ouders vroeger in de zomervakantie kinderen uit Roemenië uit om een paar weken te komen logeren. Recent organiseerde zijn moeder een diner met Syrische vluchtelingen. Integratie, vertrouwen en solidariteit met mensen in een onmachtige situatie zijn waarden die hij meeneemt in zijn werk, “omdat we allemaal in dezelfde wereld wonen”.

Libanon

Sander van Hoorn, correspondent van het NOS Nieuws in het Midden Oosten, ontvangt de delegatie D66-ers uit de provincie Utrecht. Hij vertelt ze hoe het politieke stelsel in Libanon (niet goed) werkt. Alle bevolkingsgroepen zijn vertegenwoordigd in het parlement, maar de politieke agenda wordt het meest geleid door de Christenen en de Moslims, waarbij de onderlinge gevoeligheden maken dat er een groot gebrek is aan openheid. Het woord Israël in de mond nemen ligt bijvoorbeeld al erg gevoelig. Het ‘nieuws’ wordt dan ook gedomineerd door nietszeggende programma’s, omdat het echte nieuws niet naar buiten komt.

Palestijnse vluchtelingen in Beirut

In een buitenwijk van Beirut treft de D66-delegatie een Palestijns kamp aan waarbij in hoge flatgebouwen met nauwe steegjes in heel kleine appartementen vele vluchtelingen (46.000) met een Palestijnse achtergrond gevestigd zijn. Sinds de burgeroorlog in Syrië ca. 5 jaar geleden uitbrak hebben deze Palestijnse vluchtelingen geen plek waar ze erkend worden en een bestaan kunnen opbouwen. Velen van hen waren al vluchteling in Syrië en nu opnieuw op de vlucht voor de oorlog in Syrië.

De vluchtelingen betalen een hoge huur voor de paar vierkante meters waarop ze wonen en mogen niet werken buiten het kamp. Dit omdat ze geen verblijfspapieren hebben. Deze papieren kosten bij verlening 200 dollar per persoon. Voor velen onbetaalbaar. Wanneer ze als illegaal worden gepakt buiten het kamp, worden ze opgepakt en soms wel twee weken in de cel gezet. Binnen het kamp is er nauwelijks werk voor volwassenen. Kinderen mogen het kamp wel verlaten, zij worden niet gearresteerd door de politie en verdienen zo voor hun gezin een minimaal inkomen met bijvoorbeeld de verkoop van sigaretten.

Zowel kinderen als volwassenen verkeren in een machteloze, uitzichtloze situatie. De sfeer is wanhopig, geeft Tyas aan, maar men put hoop uit het bezoek van de D66-ers. Wellicht kunnen zij een legale weg vinden om deze vicieuze cirkel te doorbreken en de situatie te keren? De illegale weg kost namelijk 6000 dollar per persoon en dan is het nog maar de vraag of je Europa bereikt.

Libanon

Libanon

Syrische vluchtelingen in Sur

Op maandag gaat de delegatie naar een zuidelijk vluchtelingenkamp in Sur. Onderweg zien ze overal tanks staan in de straten en flats met talloze kogelgaten. Er liggen prikkeldraad en betonblokken om wegen te blokkeren en er hangen foto’s in de straat van overleden Hezbollah strijders die de strijd tegen IS verloren. Tyas legt uit: “Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen de Hezbollah-politiek en hun legertak”. In dit zuidelijke gebied willen Hezbollah-politici de rust bewaren en de spanning met Israël zoveel mogelijk vermijden, omdat de burgeroorlog in Syrië al voor genoeg spanning zorgt. Het politieke systeem is ingewikkeld en het is niet zo zwart wit als er vaak in onze media wordt gesproken. De good and the bad guy zijn niet zo maar aan te wijzen.

In Sur staat een vluchtelingenkamp waar de UNHCR vluchtelingen bijstaat met  voedselvoorzieningen. De mensen wonen op het land van Libanese boeren. Ze vragen een hoge huurprijs voor het stukje land, waar hutjes met karton, plastic en autobanden hen minimale beschutting biedt. Hier mogen volwassenen wel werken en van het terrein af, maar er is nauwelijks werk, waardoor het betalen van de hoge huur en gebruik van elektriciteit al een grote uitdaging is. De kinderen kunnen in de ochtend of middagshift naar school. De uitzichtloosheid van het huidige bestaan, maakt de vluchtelingen ook hier machteloos.

Het maatschappelijke en politieke systeem

Medische zorg is er nauwelijks in beide kampen. Alleen voor acute nood of een bevalling kunnen mensen er terecht. De UNHCR en het Rode Kruis hebben er te weinig middelen.

De energievoorziening in Libanon is in handen van enkele families, die extreem hoge bedragen vragen voor water, gas en licht. Zonnepanelen zijn er verboden, zodat de monopolie positie van deze families blijft bestaan.

Moslims en Christenen leven er in betrekkelijke harmonie samen, zag Tyas, maar spanningen in het land zijn er wel en het is een wonder dat er in Libanon geen oorlog is. Met houdt elkaar vast in een kwetsbaar evenwicht.

De D66-delegatie heeft ook nog gesproken met de -interim- ambassadeur van Nederland en één van de ca. 13 deelraad-burgemeesters van Beirut. In deze gesprekken is vooral gesproken over hoe Nederland en Libanon kunnen samenwerken en kennis kunnen uitwisselen over het functioneren van een politiek stelsel.

Iedereen is van de wereld, de wereld is van iedereen 

Met name de Palestijnse vluchtelingen zijn boos op Europa, omdat ze nergens bij horen en de grenzen dicht zijn. Het maakt dat er voor hen geen toekomst is, geen uitzicht op het opbouwen van een eerlijk en fatsoenlijk leven. Deze woede voedt polarisatie en extremisme…

En dan te bedenken dat de meeste van deze vluchtelingen tot voor enkele jaren geleden een mooi leven leidden met vrijwel hetzelfde voorzieningenniveau als wij in Nederland hebben.

Tyas’ hart en ogen zijn verder geopend deze week. Met eigen ogen zag hij hoeveel wij in Nederland nog niet meekrijgen van de omstandigheden van vluchtelingen en de impact die dit op mondiale schaal nu en in de toekomst, als ‘we’ niet ingrijpen heeft. Zijn standpunten:

  • Het opvangen van Syrische vluchtelingen in de eigen regio zoals het nu gaat, kan zo niet langer, tenzij de sociale infrastructuur verandert en er werkgelegenheid en fatsoenlijke huizen worden gebouwd.
  • Niets doen is geen optie, want het komt niet vanzelf goed. De huidige politieke en maatschappelijke structuur in deze regio biedt geen of nauwelijks mogelijkheden voor een duurzame oplossing die ook de sociale veiligheid ook in Europa waarborgt.
  • Ontwikkelingshulp, zoals dat van de UNHCR heeft zin en is hier-en-nu noodzakelijk.
  • De angst voor het binnenlaten van ‘verkeerde’ vluchtelingen in Europa kan worden voorkomen door legaal vluchtelingen op te nemen zodat je weet wie er binnen komt. De meeste vluchtelingen willen namelijk juist iets van hun leven maken en bijdragen aan de samenleving!

We sluiten ons gesprek af met rode wijn en een stevig hart onder de riem. Wij, D66 en andere politieke partijen in het sociaal liberale speelveld, zoals de PVDA, Groen Links en de CU zouden meer en meer de krachten moeten bundelen om bij te dragen aan een menswaardig bestaan voor deze vluchtelingen, nu en in de toekomst….

Auteur: Marieke van Voorn

Meepraten over het vluchtelingenbeleid? Op woensdagavond 7 december organiseert D66 een politiek café over dit onderwerp.